Memorandum

door | jan 24, 2022

Dit memorandum is de rode draad in onze strijd tegen racisme in België. Het bestaat uit Prioritaire actievoorstellen van de NAPAR Coalitie voor een interfederaal actieplan tegen racisme. Onze aanbevelingen in het memorandum houden rekening met de volgende aandachtspunten:
  • Het plan voorziet een tijdschema voor zijn uitvoering, met concrete streefdoelen en meetbare slaagcriteria voor elke actie
  • Voor elke actie voorziet het plan de nodige middelen en wordt meerdere trekkers aangewezen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering ervan.
  • Het plan pakt institutioneel en structureel racisme aan en bestrijdt racistische en xenofobe incidenten structureel.
 

Transversale acties

Relevante actoren systematisch betrekken

relevante actoren systematisch betrekken

Om tot een samenhangend en alomvattend actieplan te komen, is structureel overleg met en participatie van alle relevante actoren van het maatschappelijk middenveld noodzakelijk.

relevante actoren systematisch betrekken

Wij pleiten voor de oprichting van een adviescomité, bestaande uit belanghebbenden en relevante actoren uit verschillende overheidsniveaus. Dit adviesorgaan adviseert over de inhoud van het eerste plan, maar houdt ook toezicht op de uitvoering ervan, is betrokken bij de evaluatie en doet voorstellen voor aanpassingen en suggesties voor de voortdurende herziening en aanpassing van het plan.

Beter wettelijk kader

beter wettelijk kader

Er is nood aan een beter wettelijk kader om discriminatie juridisch te bestrijden. De wetten dienen coherenter, slagkrachtiger en afdwingbaarder gemaakt te worden zodat racisme en discriminatie niet ongestraft blijft. Ook pleiten wij onder meer voor een generiek artikel in de wet over praktijkproeven en mystery shopping om duidelijk te maken dat deze zowel in het burgerlijk recht als in het strafrecht kunnen worden gebruikt.

Intersectionaliteit en specifieke vormen van racisme

intersectionaliteit en specifieke vormen van racisme

Er is nood aan een intersectionele antiracistische benadering, zowel bij monitoring als bij de ontwikkeling en uitvoering van beleidsmaatregelen.

intersectionaliteit en specifieke vormen van racisme

Elke vorm van racisme heeft zijn specifieke kenmerken: zwarte mensen hebben niet noodzakelijkerwijs te maken met hetzelfde racisme als Roma, joden hebben te maken met racisme op andere gebieden dan sikhs, enz. Het erkennen van afrofobie, vreemdelingenhaat, islamofobie, antisemitisme, romafobie en antimigrantenracisme is daarom essentieel voor een effectief actieplan.

Duurzame investering

duurzame investering

De NAPAR Coalitie pleit voor een duurzame investering in antiracistische organisaties. Dit staat hen toe om volop te participeren aan de ontwikkeling van het interfederaal actieplan tegen racisme.

Proactieve handhaving

proactieve handhaving

De huidige handhaving van de antidiscriminatiewetten is bijna volledig afhankelijk van klachten van slachtoffers. Ze botsen nog steeds op de moeilijke bewijslast.  De overheid dient haar verantwoordelijkheid te nemen om de naleving van de antidiscriminatiewet proactief te controleren. Er is nood aan proactieve en reactieve praktijktesten en mystery shopping om racistische discriminatie terug te dringen.

Monitoring en onderzoek

monitoring en onderzoek

Door de huidige onderrapportering volstaan de cijfers van de verschillende meldpunten (Unia, politie, enz.) niet om zicht te krijgen op hoe het met racisme gesteld is in België. Daarom is er nood aan meer onderzoek naar racisme in België. Zo kunnen duurzame oplossingen ontwikkeld worden. Dit onderzoek biedt ook de mogelijkheid om de effecten van de opeenvolgende interfederale actieplannen te meten.

Acties per bevoegdheidsdomein

Inclusieve neutraliteit

inclusieve neutraliteit

De verschillende overheden (federale staat, regio’s, gemeenschappen en lokale besturen) hanteren een kwalitatief personeelsbeleid. Ze zorgen er daarom voor dat er geen algemeen verbod bestaat op het dragen van levensbeschouwelijke tekenen. Uitzonderingen worden serieus onderzocht en grondig beargumenteerd.

Migratie en racisme

migratie en racisme

Het Belgische migratie- en asielbeleid lijkt steeds restrictiever en discriminerender te worden. De coalitie roept de politieke leiders op een beleid te voeren dat de oorzaken van de immigratie aanpakt en de voorwaarden voor toegang tot het Belgische grondgebied versoepelt. 

Dekolonisering

dekolonisering

Dekolonisering van de samenleving is een noodzakelijk onderdeel van de strijd tegen racisme en discriminatie. Structureel racisme vandaag wordt bestendigd door ongelijke machtsverhoudingen die hun oorsprong vinden in het kolonialisme. De aandacht voor dekolonisering dient transversaal aanwezig te zijn en actief vertaald te worden naar concrete maatregelen. Daarom vraagt de coalitie dat alle bevoegdheidsniveaus (federaal , regionaal en lokaal) een actief dekoloniseringsbeleid voeren, binnen alle beleidsdomeinen.

Huisvesting

huisvesting

Op de private huurmarkt is er vooral sprake van discriminatie op vlak van raciale criteria, vermogen en handicap. Huurders die weinig inkomen hebben en tegelijk een migratiegeschiedenis hebben of erkend zijn als vluchteling, ondervinden dus een dubbel nadeel. Er is onder meer nood aan een proactief beleid met proactieve testen, mystery shopping, inspecties die gepaard gaan met sancties en een centraal huurwaarborgfonds.

Politie

politie

We roepen de federale en lokale politie op om via interne antidiscriminatieplannen aan een divers personeelsbeleid te werken, etnisch profileren te bestrijden en intern en extern racisme aan te pakken. Het beleid zorgt voor een juridisch kader dat etnisch profileren erkent en voorkomt.

Haatmisdrijven en haatspraak

haatmisdrijven en haatspraak

Met de opkomst van het internet en de sociale media is het steeds gemakkelijker geworden om racistische ideeën snel te verspreiden. De huidige wetgeving en handhavingsbeleid dient te worden aangepast aan de aard en omvang van dit probleem om straffeloosheid te bestrijden. Daarnaast roepen we de Belgische regering op om meer belang te hechten aan het toezicht op haatmisdrijven.

Cultuur en erfgoed

cultuur en erfgoed

Ondanks de inspanningen van zowel de culturele sector als de overheid is er nog steeds een aanzienlijke ondervertegenwoordiging van geracialiseerde mensen in termen van vertegenwoordiging (positieve perceptie), participatie, aanbod en personeel. Desondanks groeien er vanuit de basis nieuwe, experimentele initiatieven die het dan vaak moeilijk hebben om op gelijkwaardige voet erkend te worden. De uitdaging bestaat erin om de pijnpunten aan te pakken en binnen het domein cultuur plaats te maken voor nieuwe narratieven.

Gezondheid en welzijn

gezondheid en welzijn

Er dient meer ingezet te worden op cultuur- en racismegevoelige zorg, waarbij nieuwe referentiekaders en bijkomende academische kennis ontwikkeld worden. De interculturele bemiddelingsdienst en sociaal tolken dienen versterkt te worden. Verder vraagt de Coalitie dat actieplannen tegen Armoede ook specifiek focussen op gekleurde armoede.

Justitie

justitie

Het juridische apparaat dient diverser te worden, zodat er meer mensen met een migratieachtergrond tewerkgesteld worden. Via verplichte vorming wordt de gevoeligheid voor racisme en discriminatie aangescherpt. Ook dient COL13/2013 beter toegepast te worden.

justitie

De gemeenschappelijke omzendbrief COL13/2013 voorziet dat racisme als verzwarende omstandigheid kan aangeduid worden in pv’s. Vele klachten van racisme worden echter niet als dusdanig geregistreerd door politieagenten. Andere klachten, waarvoor racisme wel in het proces-verbaal opgenomen werd, worden geseponeerd, waardoor een klimaat van straffeloosheid ontstaat.

Onderwijs en opleiding

onderwijs en opleiding

Binnen de OESO kampt België met één van de grootste onderwijsprestatiekloven tussen leerlingen met en zonder migratieachtergrond. Er is nood aan een inschrijvingsbeleid dat discriminatie en segregatie actief bestrijdt, onder meer via een centraal aanmeldingsregister. Daarnaast pleiten wij voor een beleid van evenredige arbeidsdeelname voor het onderwijs opdat het onderwijspersoneel een afspiegeling wordt van de samenleving.

Werk

werk

België kampt al een decennium met de laagste werkzaamheidsgraad van mensen met een migratieachtergrond van alle EU-lidstaten. De etnische kloof is in alle regio’s veel groter dan in de rest van Europa. Zowel in de publieke als de private sector, is er onder meer nood aan positieve acties, reactieve en proactieve praktijktesten en meldingsplicht om dit aan te pakken.