Balans van de programma’s, partij per partij

Na de programma’s thema per thema vergeleken te hebben en een grondige analyse gemaakt te hebben van hun  van de standpunten met betrekking tot het interfederale actieplanpraktijktesten en het dragen van levensbeschouwelijke tekens, is het tijd om een algemene balans op te maken: welke partijen nemen de strijd tegen racisme ernstig? Welke partijen moeten terug naar de tekentafel ?

Methodologie

Om de programma’s van de partijen te rangschikken, hebben we met drie dingen rekening gehouden:

1. Hun voorstellen om structureel racisme te bestrijden, in het bijzonder:

  • Interfederaal actieplan tegen racisme: steun voor het actieplan, betrokkenheid van het middenveld
  • Dragen van levensbeschouwelijke tekens: mate van toelating
  • Wonen: proactieve praktijktesten met sancties, maximale huurprijs, recht op wonen voor woonwagenbewoners
  • Onderwijs: bestrijding van discriminatie bij de studieoriëntatie en bij inschrijving, levensbeschouwelijke tekens, ondervertegenwoordiging van leerkrachten met een migratiegeschiedenis
  • Dekolonisatie: schoolprogramma’s, openbare ruimte, schadevergoedingen en restitutie van gestolen goederen
  • Politie: maatregelen tegen etnisch profileren en politiegeweld, onafhankelijkheid van comité P (de instantie om klacht in te dienen tegen de politie)
  • Werk: proactieve praktijktesten met sancties, positieve actie, levensbeschouwelijke tekens

2. Hun eventuele verzet tegen belangrijke antiracistische maatregelen.

3. De eventuele aanwezigheid van voorstellen of taalgebruik die racisme versterken.

Samengevat

Veelbelovende programma’s:

PTB-PVDA, Ecolo, PS, Groen

+++ PTB-PVDA

Voorstellen

De partij die het verst gaat in de strijd tegen racisme. Ze neemt bijna alle voorstellen van de NAPAR Coalitie over. Eén van de enigste partijen (met Les Engagés en deels ook Vooruit) die zich interesseert voor het recht op huisvesting voor woonwagenbewoners en die (in Vlaanderen) voorstellen doet om de onafhankelijkheid van het Comité P te versterken.

Werkpunten

Alleen dekolonisatie lijkt minder op de radar van de partij te staan – buiten de de schoolprogramma’s vernoemt de partij er in haar programma niets over. Er wordt geen melding gemaakt van het registreren van politiecontroles.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Geen

Discriminerende voorstellen

Nee, de enige Nederlandstalige partij (met Groen) die zich verzet tegen taaleisen als voorwaarde voor de toegang tot sociale woningen en de enige partij die zich verzet tegen het verbod op ritueel slachten in Brussel.

++ Ecolo

Voorstellen

Voorstander van een interfederaal actieplan met betrokkenheid van het middenveld, een omkadering van de huurprijzenpositieve acties op de arbeidsmarkt voor ondervertegenwoordigde groepen, de registratie van politiecontroles, de versterking van de onafhankelijkheid van het Comité P en de bestrijding van politiegeweld. Een van de enige Franstalige partijen (met de PTB) die studieoriëntatie, het geven van een ontvangstbewijs van identiteitscontroles met de reden van de controle (met Les Engagés en de PTB) en het recht om de politie te filmen (met de PS) voorziet. De Franstalige partij die de meeste aandacht besteedt aan dekolonisatie.

Werkpunten

Vermeldt niets over levensbeschouwelijke tekens in het onderwijs, het recht op huisvesting voor woonwagenbewoners of de ondervertegenwoordiging van leerkrachten met een migratiegeschiedenis

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Geen

Discriminerende voorstellen

Zou ritueel slachten in Brussel willen verbieden. Het feit dat ze de betrokken diensten wil laten beslissen over het dragen van levensbeschouwelijke tekens in gezagsfuncties en functies die in contact met het publiek staan, kan leiden tot de uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen.

++ PS

Voorstellen

Voorstander van het interfederale actieplan, een omkadering van de huurprijzenpositieve acties op de arbeidsmarkt voor ondervertegenwoordigde groepen, de registratie van politiecontroles, de versterking van de onafhankelijkheid van het Comité P en de bestrijding van politiegeweld. De enige Franstalige partij die discriminatie bij inschrijving in het onderwijs wil bestraffen (en dit onderwerp expliciet noemt). Een sterke focus op dekolonisatie (contextualisering van tekens van kolonisatie in de openbare ruimte, restituties, schadevergoedingen voor de slachtoffers van kolonisatie). Een van de enige Franstalige partijen die het recht om de politie te filmen wil beschermen (met Ecolo), die pleit voor een toename van het aantal politieagenten met een migratiegeschiedenis (met de PTB en DéFI) en voor de publicatie van het rapport van de speciale parlementaire commissie over kolonisatie (met de PTB en Ecolo).

Werkpunten

Weinig concrete voorstellen om racisme in het onderwijs te bestrijden (geen standpunt over studieoriëntatie, leerkrachten met een migratiegeschiedenis, het dragen van levensbeschouwelijke tekens). Vermeldt niets over het betrekken van het middenveld bij het interfederale actieplan, het recht op huisvesting voor woonwagenbewoners, het geven van een ontvangstbewijs van identiteitscontroles, positieve acties in de publieke sector. Is niet expliciet over de noodzaak van praktijktesten zonder klachten af te wachten.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Geen

Discriminerende voorstellen

In principe tegen lichaamsbedekkende badkleding in openbare zwembaden – de keuzevrijheid die op dit vlak aan de betrokken autoriteiten wordt gelaten en het gebrek aan duidelijkheid over het dragen van levensbeschouwelijke tekens door ambtenaren in contact met het publiek kunnen leiden tot de uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen.

Een pluim : de enige Franstalige partij die geen standpunt inneemt over het verbod op ritueel slachten in Brussel.

++ Groen

Voorstellen

Voorstander van een interfederaal actieplan met betrokkenheid van het middenveldproactieve praktijktesten op de huurmarkt (met sancties), een algemene toelating voor het dragen van levensbeschouwelijke tekens, een niet-discriminerend inschrijvingsbeleid in het onderwijs, maatregelen tegen de ondervertegenwoordiging van het aantal leerkrachten met een migratiegeschiedenis, het geven van een ontvangstbewijs van identiteitscontroles met de reden van de controle. De Nederlandstalige partij die het verst gaat op vlak van dekolonisatie.

Werkpunten

De partij stelt niet veel voor om racisme bij de politie tegen te gaan (geen voorstellen over de registratie van politiecontroles, de aanpak van politiegeweld, de onafhankelijkheid van het Comité P) en gaat niet in op de problematiek van de studieoriëntatie, de dekolonisering van de schoolprogramma’s, positieve acties of het recht op huisvesting voor woonwagenbewoners. Het is niet duidelijk of de partij voorstander is van praktijktesten zonder klachten af te wachten.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Geen

Discriminerende voorstellen

Wil ritueel slachten in Brussel verbieden.

Een pluim : de enige Vlaamse partij (samen met de PVDA) die zich verzet tegen taalvereisten voor toegang tot sociale huisvesting.

Gemengde resultaten:
Vooruit, CD&V, Les Engagés
+ Vooruit

Voorstellen

Voorstander van het interfederaal actieplan met betrokkenheid van het middenveld, het dragen van levensbeschouwelijke tekens in de openbare ambt en door leerkrachten, en de omkadering van huurprijzen. De partij die het meest inzet op de strijd tegen racisme op de arbeidsmarkt. De enige Vlaamse partij die voorstelt om politiecontroles te registreren en (samen met de PVDA) expliciet voorstander is van proactieve praktijktesten met sancties, positieve acties, dekolonisering van de schoolprogramma’s, de publicatie van het rapport van de bijzondere parlementaire commissie over kolonisatie en maatregelen tegen politiegeweld.

Werkpunten

Gaat niet in op het dragen van levensbeschouwelijke tekens door leerlingen, studieoriëntatie het geven van een onvangstbewijs van identiteitscontroles, de onafhankelijkheid van Comité P.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Geen voorstander van schadevergoedingen voor de slachtoffers van de kolonisatie.

Discriminerende voorstellen

Verdedigt taalvereisten voor toegang tot sociale huisvesting en de uitlevering van gevangenen die niet de Belgische nationaliteit hebben aan hun land van “herkomst” om hun straf uit te zitten. Wil ritueel slachten in Brussel verbieden.

+ Les Engagés

Voorstellen

Voorstander van de omkadering van huurprijzenproactieve praktijktesten op de arbeidsmarkt (met sancties), positieve acties, de registratie van politiecontroles, de strijd tegen politiegeweld en de versterking van de onafhankelijkheid van het Comité P. Eén van de enigste Franstalige partijen die het heeft over diversiteit in het lerarenberoep (met Ecolo en de PTB) en voorstellen doet over studieoriëntatie, het geven van een ontvangstbewijs van politiecontroles met de reden van de controle en (met PTB-PVDA) het recht op wonen voor woonwagenbewoners.

Werkpunten

Vermeldt niets over het interfederaal actieplan, levensbeschouwelijke tekens voor leerkrachten, restitutie van gestolen voorwerpen ten tijde van de kolonisatie.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Is geen voorstander van schadevergoedingen voor de slachtoffers van kolonisatie. Haar idee om bestaande actieplannen tegen racisme om te zetten in plannen die meer gericht zijn op interculturaliteit, zou hun impact op racisme kunnen verzwakken.

Discriminerende voorstellen

Is gekant tegen lichaamsbedekkende zwemkleding in openbare zwembaden en het dragen van levensbeschouwelijke tekens door leerlingen (ten minste tot het vierde middelbaar). Samen met DéFI een van de enige partijen die deze tekens wil verbieden voor verkozenen die de Staat vertegenwoordigen. Wil ritueel slachten in Brussel verbieden.

+ CD&V

Voorstellen

Voorstander van het interfederale actieplan met betrokkenheid van het middenveld, (in principe) het dragen van levensbeschouwelijke tekens voor ambtenaren, leerkrachten en leerlingen , proactieve praktijktesten op de huurmarkt, meer leerkrachten met een migratiegeschiedenispositieve acties in de openbare ambt en (zoals alle partijen) de contextualisering van tekens van kolonisatie in de openbare ruimte . Een van de enige Nederlandstalige partijen (samen met de PVDA) die zich uitspreekt over de problematiek van de studieoriëntatie. De meest concrete partij als het gaat om de erkenning van buitenlandse diploma’s en elders verworven competenties.

Werkpunten

Gaat niet in op de dekolonisatie van de schoolprogramma’s, de teruggave van tijdens de kolonisatie gestolen voorwerpen, positieve acties in de privésector, het recht op huisvesting voor woonwagenbewoners. De strijd tegen racisme bij de politie is zo goed als afwezig (geen standpunt over het geven van een ontvangstbewijs van identiteitscontroles, de registratie van deze controles of de onafhankelijkheid van het Comité P).

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Tegen schadevergoedingen voor slachtoffers van kolonisatie.

Discriminerende voorstellen

Voorstander van taalvereisten voor toegang tot sociale huisvesting. Wil ritueel slachten in Brussel verbieden.

Weinig concrete voorstellen, maatregelen die discriminatie versterken:
DéFI en Open VLD
– DéFI

Voorstellen

Voorstander van het interfederale actieplan, de versterking van de onafhankelijkheid van het Comité P, de registratie van politiecontroles, maatregelen tegen politiegeweld.

Werkpunten

Gaat niet in op de betrokkenheid van het middenveld bij het interfederale actieplan, proactieve situatietests, de omkadering van huurprijzen, het recht op huisvesting voor woonwagenbewoners, de ondervertegenwoordiging van leerkrachten met een migratiegeschiedenis, studieoriëntatie, de teruggave van voorwerpen die tijdens de kolonisatie werden gestolen, het geven van ontvangstbewijzen van politiecontroles,

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Geen voorstander van schadevergoedingen voor de slachtoffers van de kolonisatie.

Discriminerende voorstellen

De oproep tot een algemeen verbod op levensbeschouwelijke tekens in de openbare ambt, het onderwijs en voor verkozenen die de Staat vertegenwoordigen, en het verzet tegen lichaamsbedekkende badkledij in openbare zwembaden dragen bij tot de uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen. Wenst ritueel slachten in Brussel te verbieden.

– Open VLD

Voorstellen

Is voor de versterking van de onafhankelijkheid van het Comité P, de registratie van politiecontroles en (zoals ongeveer alle partijen) de contextualisering van tekenen van kolonisatie in de openbare ruimte.

Werkpunten

Vermeldt niets over het interfederale actieplan (wel het Plan Samenleven), positieve acties, etnisch profileren, politiegeweld, restituties, dekolonisatie van de schoolprogramma’s, leerkrachten met een migratiegeschiedenis, studieoriëntatie, het inschrijvingsbeleid op scholen, de omkadering van huurprijzen, het recht op huisvesting voor woonwagenbewoners, het dragen van levensbeschouwelijke tekens in het onderwijs.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Tegen schadevergoedingen voor slachtoffers van kolonisatie.

Discriminerende voorstellen

Voor taal- en integratievoorwaarden voor de toegang tot sociale huisvesting. Verdedigt een verbod op ritueel slachten in Brussel

Van een totale afwezigheid van voorstellen tot verzet:
NV-A en MR
– – NV-A

Voorstellen

Lijkt niet tegen het dragen van levensbeschouwelijke tekens door ambtenaren die niet in contact staan met het publiek. Voorstander van het bestuderen van de mogelijkheid om de erkenning van buitenlandse diploma’s voor bepaalde profielen van arbeidsmigranten te vergemakkelijken.

Werkpunten

Bijna geen maatregelen tegen racisme. Geen voorstellen met betrekking tot racisme op de woning- en arbeidsmarkt, in het onderwijs of bij de politie.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Tegen proactieve en reactieve praktijktesten, dekolonisatie van de samenleving (inclusief schadevergoedingen aan slachtoffers van kolonisatie), het recht op het filmen van de politie. Steunt onvoorwaardelijk de beslissingen van klassenraden op het gebied van studieoriëntatie. Maakt er een punt van om te vermelden dat ze voor gelijke kansen is, maar niet voor gelijke resultaten.

Discriminerende voorstellen

Verdedigt het verbod op ritueel slachten in Brussel. Wil artikel 23 van de Grondwet aanpassen om de toegang tot grondrechten voor bepaalde groepen migranten te kunnen beperken, het aanzetten tot haat decriminaliseren, taalvereisten handhaven voor toegang tot sociale huisvesting, mensen in detentie die niet de Belgische nationaliteit hebben uitleveren aan hun “land van herkomst” om hun straf uit te zitten, het dragen van levensbeschouwelijke tekens verbieden voor ambtenaren die in contact staan met het publiek en scholen toestaan deze tekens te verbieden voor leraren en leerlingen. Spreekt de wens uit om de “integratie-industrie” af te schaffen en tegelijkertijd de subsidies aan organisaties die « de segregatie organiseren » droog te leggen.

– – MR

Voorstellen

Stelt voor om “strengere controles en sancties in te voeren voor bedrijven die discrimineren bij aanwerving” en pleit voor het vergemakkelijken van de erkenning van buitenlandse diploma’s.

Werkpunten

Daar houden de antiracistische maatregelen dan weer ook op. Er is geen spoor van het interfederale actieplan, van de strijd tegen racisme bij de politie, op de huurmarkt of in het onderwijs.

Verzet tegen antiracismemaatregelen

Stelt de doelstelling van sociale mix van het registratiedecreet en de huidige plannen om kunstwerken die tijdens de kolonisatie zijn gestolen, terug te geven, in vraag.

Discriminerende voorstellen

Pleit voor een verbod op ritueel slachten in Brussel, een verbod op halal en koosjere maaltijden in scholen, op levensbeschouwelijke tekens in de openbare ambt en het onderwijs, en een verbod op lichaamsbedekkende zwemkleding in openbare zwembaden. Wil het moeilijker maken voor nieuwkomers om toegang te krijgen tot de sociale zekerheid en een strengere controle invoeren op de toegang van buitenlanders tot Belgische opleidingen, alsook een “jaarlijkse monitoring van de zelfcensuur om de ontwikkeling ervan op te volgen en een opleiding te creëren die specifiek gewijd is aan het beheren van het uitdagen van bepaalde leerstof in de klas”. Gebruikt een discours dat vaak polariserend, karikaturaal, stigmatiserend en veralgemenend is.

Ter afsluiting: in de luwte werken aan sterke regeerakkoorden

Hoewel de partijen in verschillende mate aandacht besteden aan de strijd tegen racisme in hun programma’s, is het duidelijk dat geen enkele partij er een prioriteit van maakte tijdens haar verkiezingscampagne.

In Franstalig België was het pas na de onaanvaardbare uitlatingen van de uittredende minister-president van de Federatie Wallonië-Brussel dat de partijen het onderwerp aansneden, en dan nog voornamelijk om hem of zijn partij te bekritiseren (lees hier onze opinie).

In Vlaanderen heeft racisme, afgezien van een mediabericht van Vooruit in januari, zich vooral in negatieve zin doen opmerken – racistische tags op campagneposters, het vertrek van een schepen in Antwerpen na racistische uitlatingen en natuurlijk de onophoudelijke debatten over de mogelijkheid van extreemrechtse deelname aan de regering.

Racisme heeft echter geen grote verklaringen nodig om effectief aangepakt te worden. In alle luwte, weg van de media werken aan stevige regeerakkoorden die structureel racisme het hoofd bieden: gezien de vele voorstellen is er alvast aan inspiratie geen gebrek.